Upadłość konsumencka a co to jest?

Nowelizacja ustawy “Prawo upadłościowe i naprawcze” wprowadziło nowy, V tytuł - Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nie będących przedsiębiorcami.

Nowe przepisy są właściwe dla osób fizycznych które stały się niewypłacalne - nie są więc w stanie spełniać swoich wymagalnych zobowiązań. Upadłość konsumencka dotyczy tylko zobowiązań które przekraczają dwunastokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Nowelizacja w projekcie miała wprowadzić dwa różne rodzaje upadłości osób fizycznych. Projekt przewidywał: upadłość z możliwością zawarcia układu oraz upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, gdzie wyróżnić można było likwidację z możliwością ustalenia warunków spłaty oraz likwidację bez możliwości ustalenia warunków spłaty. W Polsce przyjął się jednak projekt w którym zrezygnowano  z możliwości zawarcia układu, co skróci czas samego postępowania, jest jednak mniej korzystne dla dłużników a czasem także wierzycieli.

Instytucja upadłości konsumenckiej doznaje w Polskim prawie wielu ograniczeń, które ustawodawca wprowadził w celu zapobieżenia nadużyciom upadłości konsumenckiej prowadzonej ze szkodą dla wierzycieli. Poglądy ustawodawcy na temat upadłości konsumenckiej wyrażający się w przeświadczeniu, że instytucja ta nie może służyć do pozbywania się odpowiedzialności dłużników, za zaciągnięte lekkomyślnie zobowiązania, nie może ona stać się też regułą w życiu gospodarczym mogącą zagrozić bezpieczeństwu obrotu. Zgodnie z ustawą sąd oddali więc każdy wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, kiedy uzna że niewypłacalność dłużnika nie powstała wskutek wyjątkowych i zupełnie niezależnych od niego okoliczności i zdarzeń, lub też dłużnik, wiedząc o niemożności regulowania swoich zobowiązań zaciągał wciąż nowe zobowiązania . Ustawodawca nie pozwolił też na skorzystanie z instytucji upadłości konsumenckiej wobec dłużników recydywistów, tj. takich wobec któregych w okresie dziesięciu lat przed złożeniem wniosku prowadzone było postępowanie upadłościowe lub inne postępowanie, w ramach którego umorzono całość lub część jego zobowiązań, lub też doprowadzono do zawarcia układu. Ograniczenie zapisane w ustawie właściwe jest też dla osób wobec których prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym nie udało się zaspokoić wierzycieli, a dłużnik po zakończeniu lub umorzeniu postępowania nie spłacił swoich zobowiązań.

Upadłość konsumencka nie ma również zastosowania, gdy wobec dłużnika w okresie dziesięciu lat przed złożeniem wniosku przeprowadzone było postępowanie upadłościowe, które zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek wszystkich wierzycieli, lub też gdy czynność prawna zobowiązanego została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Pomimo wyjątkowo restrykcyjnych zapisów, ustawa pozostawia też wiele interesujących furtek dla dłużników znajdujących się w sytuacji uniemożliwiającej im spłatę długów. W szczególności kategoria wyjątkowych i niezależnych od konsumenta okoliczności nie została w ustawie zdefiniowana, a jej interpretacja pozostawiona pozostała pod rozwagę sądów. Już jednak po pobieżnej analizie zapisów stwierdzić można, że takie okoliczności jak alkoholizm, rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron czy na wniosek pracownika, zwolnienie dyscyplinarne lub przegrana w grach hazardowych spowodują oddalenie wniosku o upadłość konsumencką.

Są już pierwsze doświadczenia funkcjonowania tej instytucji w Polsce i jak na razie, wszystko wskazuje na to, że upadłość konsumencka będzie wysoce  reglamentowaną, żeby nie powiedzieć papierową. Od kwietnia do czerwca złożonych zostało niemal 500 wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej z których sąd przychylił się do  zaledwie w dwóch.

Nietrudno się więc dziwić, że na rynku powstały już kancelarie prawne specjalizujące się w ochronie dłużników prowadzące sprawy upadłości konsumenckiej, których pomoc w zakresie przygotowania wniosku i prowadzenia samego postępowania znacząco zwiększa szansę powodzenia jej ogłoszenia.

KMPA Polska Ochrona Dłużnika